De Nederlands Hervormde Kerk van
Vierhuizen
Het oudste gedeelte van de kerk is vermoedelijk van rond
1200. Een rechthoekige zaalkerk van twaalf meter lang
en acht meter breed, gebouwd van tufsteen. Deze steensoort
is afkomstig uit het Eifelgebergte in Duitsland.
Via grote rivieren, als de Rijn en de IJssel, werd deze
steen naar Utrecht en Deventer vervoerd, vanwaar ze werd
doorverkocht naar o.a. Vierhuizen om daar als bouwmateriaal
voor de kerk te dienen. Omstreeks 1250 gingen de monniken
over op grote bakstenen, zogenaamde kloostermoppen, omdat
het vervoer van tufsteen dermate kostbaar werd dat het
voordeliger was om de stenen uit "eigen grond" te bakken.
Aan de oude Romaanse kerk werd tegen het jaar 1400
een gotisch koor gebouwd. Dit koor is een vierkant van
acht meter lang en breed, waarvan in de muren nog sporen
van het aaneenhechten te vinden zijn.
Los van de kerk stond een zware zadeldaktoren, ook van
tufsteen, ongeveer 14 meter ten zuid-westen van de kerk.
Volgens een oude overlevering zou deze toren gebouwd
zijn van stenen, afkomstig van een kerk met zadeldaktoren
van een dorp dat op het Uitland heeft gelegen.
Dit dorp, Maddens, wordt omstreeks 1400 nog vermeld
op de decanaatslijsten der Friese Gouwen. Op
de lijst van parochiekerken van 1559 komt Maddens
niet meer voor. Het Uitland was een stuk buitendijks
kwelderland ten zuid-westen van Vierhuizen gelegen achter
de Panserpolder. In 1626 was het nog 110 jukken
groot, doch bij de inpoldering van de Lauwerszee in
1969 was het, op een klein gedeelte na, weggespoeld.
In 1630 werd in deze zadeldaktoren een nieuw gegoten
klok gehangen met als opschrift: Anno 1630 hebben Anna
Lewe, arfvrouw tho Asinga, Frow tot Panser etc. en de
Geert Lewe en Anna Lewe, Joncker en de Frow tot Bewsum
etc. als enigste collatoren tot Vierhuizen ter eeren
Godes deze clocke laten gieten - M. Nicolas Rovier,
- Andre Aubertin me fererunt I.L. (= hebben mij hier
gemaakt) Claes Hendrik Eppe Gerits, Vogden.
In 1644 werd de kerk duchtig onder hande genomen,
zozeer dat latere geslachten doorgeven dat er een nieuwe
kerk zou zijn gebouwd. Waarschijnlijk werd toen het
oude gedeelte opgetrokken tot de hoogte van het koor
en werden de ramen vergroot.
In 1839 werd de oude losstaande toren afgebroken en
in 1844 wordt een nieuwe tegen de kerk staande naaldtoren
gebouwd. De stang met windwijzer van de oude toren wordt
weer gebruikt voor de nieuwe toren. Tevens komt er een
uurwerk in met wijzerplaten.
Waarschijnlijk, om de kosten van deze operatie te
bestrijden, wordt op 8 april 1840 per advertentie een
grote partij afbraak van de oude toren en tevens de
klok met de uitmuntende klank te koop aangeboden. Door
een intekenlijst rond te laten gaan, waarop 53 personen
hebben getekend, zal de opbrengst hiervan zodanig zijn
meegevallen dat de klok niet werd verkocht maar in de
nieuwe toren gehangen.
In 1869 worden kerk en toren bepleisterd met portland-cement.
Het orgel uit 1845 wordt in 1875 verwijderd om in 1893
plaats te maken voor het huidig orgel geleverd door
de fa. P. van Oekelen, dat nog in goede staat
verkeerd. Dit orgel heeft zes stemmen.
Zie ook:
Geschiedenis van de kerk
van Vierhuizen.
Uit de Dorpsbabbel 51
Uit de Dorpsbabbels 53
t/m 57 over de periode 1868 - 1927
|
